Gazimağusa’da, tarihin önemli yapılarından biri olan Baykal Tüneli’nin hikâyesini konu alan belgeselin tanıtımı yapıldı. “Mağusa Baykal Tüneli” adıyla düzenlenen etkinlik, Gazimağusa Belediyesi tarafından organize edildi ve çok sayıda katılımcı toplandı. Etkinlikte Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Başbakan Yardımcısı Fikri Ataoğlu, CTP Genel Başkanı Sıla Usar İncirli gibi önde gelen isimlerin yanı sıra milletvekilleri, akademisyenler ve dönemin tanıkları da yer aldı.
Baykal Tüneli’nin inşası, 1974’teki rolü ve bu süreçte kent hafızasının korunmasının önemi üzerine detaylar, etkinlikte proje ekibi ve tanıklar tarafından katılımcılara aktarıldı. Gazimağusa Belediye Başkanı Dr. Süleyman Uluçay, geçmişin aktarılarak kin ve nefretin değil, yaşanan zorlukların ve mücadelenin anlaşılması gerektiğine vurgu yaptı.
Uluçay, Kıbrıs Türk halkının mücadele tarihinin genç nesiller tarafından yeterince bilinmediğini ifade ederek, geçmişe sahip çıkmanın önemine dikkat çekti. Ayrıca, Baykal Tüneli’nin bu hafızanın önemli parçalarından biri olduğunun altını çizdi. Tünelin, 1964 olaylarının ardından Türk bölgesi haline getirilen bölgenin güvenliğini sağlamak amacıyla gizlilik içinde inşa edildiği ifade edildi.
Etkinlikte belgeselin yapım süreci hakkında konuşan Prof. Dr. Tülay Saner, babası Mimar Osman Saner’in tünelin inşasındaki rolünü yıllar sonra detaylarıyla öğrenmiş olduğunu belirtti. Başlangıçta bir kitap projesi olarak planlanan bu çalışma, Prof. Dr. Aytekin İşman ile gerçekleştirilen görüşmelerin ardından belgesel formatına dönüştü.
Yaklaşık üç aylık bir sürede, tüneli kazma işlemini yapan ve tüneli kullanan kişilerle yapılan görüşmeler sonucunda belgesel hazırlandı. Saner, belgeselin duyulmasının ardından yeni tanıkların onlara ulaştığını, bu nedenle belgeselin ikinci bölümünü hazırlama düşüncelerinin bulunduğunu duyurdu.
Baykal Tüneli’nin 1966’nın sonlarına doğru kazılmaya başlandığını ve 1974 sürecinde sadece insan geçişi değil, aynı zamanda silah ve mühimmat taşımak için de kullanıldığı öğrenildi. Belgeselin yapımcısı ve yönetmeni olan Prof. Dr. Aytekin İşman, tüneli sadece fiziksel bir yapı olarak düşünmemenin gerektiğini, aynı zamanda tünelin dönemin korkularını ve umutlarını da barındırdığını vurguladı.
Ayrıca, tünelin projelendirilmesinde görev alan Mimar Osman Saner, çalışmaların gizlilik içinde yürütüldüğünü belirtti. O zamanlar Mağusa bölgesinde görev yapan tek mimar olarak, olası bir saldırı durumunda Baykal bölgesindeki halkın surlar içine tahliye edilebileceği bir çözüm olarak tünel yapılması teklifinin gündeme geldiğini ifade etti.
Tünelin temel ölçüm süreçlerinin pusula ve harita çizimleri ile yapıldığını söyleyen Saner, güzergâhın planlanmasında karşılaşılan su durumunun tünelin yönünün değiştirilmesine neden olduğunu aktardı. Etkinlik sonunda, Sakarya Üniversitesi ve Arkın Yaratıcı Sanatlar ve Tasarım Üniversitesi’nin projeye sağladığı akademik destek için de teşekkür edildi.
Kaynak: www.diyaloggazetesi.com
